Mots

grèish

français : graisse

Prononcer "grèsh". Mot masculin.
La forme féminine existe : grèisha (prononcer entre "grèshe" et "grèsho")


 

cort

français : cour
Mot languedocien correspondant : cort

Prononcer "court".

synonyme : pati (accent tonique sur "pa")

dérivé :
cortiu : courtil, parc couvert en chaume, bergerie (P. Morèu)
cortia (courtie, courtìo) : id.

Vau mei un cortiu que sie lo vòste
... qu’un castèth que ne sie pas !

Le "Dictionnaire de la langue gauloise" (Xavier Delamarre, Editions Errance, 30 euros) donne une piste sur l’origine :
"GORTIA : haie , enclos
Des mots des dialectes romans, provençal "gorsa" haie, buisson epais",
limousin "gorso", lombard "gorz" id.
etc. et surtout les toponymes Gorses (Lot), Gorze
(Moselle), Gorcy (Meurthe-et-Moselle), Lagorce
(Ardeche, Gironde, 1171 "de Gorcia"), Gorzone en
Italie (de gortione) remontent à une forme gauloise
"gortia" haie, designation metonymique de l’enclos
"gorto-" de "ghorto" continué par le vieil irlandais
gort "champ" gallois "garth" "champ, enclos", vieux
breton "(g)orth" "enclos".
Même provenance que le latin "hortus", grec "khortos", enclos.

Noms damb "cort" :


 

encantat

français : enchanté

 
 

bròc

français : buisson épineux

Pourrait bien être d’origine celtique.
bròc blanc : aubépine
"Arbuste pouvant dépasser les 10 m, épineux, pouvant vivre plus de 500 ans ; utilisé comme haie défensive (bétail), mais aussi comme porte-greffe. Fruits (cenelles) comestibles (excellentes confitures) et plante médicinale connue (cœur, antispasmodique, insomnies…)."
[Gilles Granereau]
bròc negre : prunellier
dérivés :
brocar (prononcer "brouca"),
broquèira (prononcer "brouquèÿre"), broquèra (prononcer "brouquère") : endret plantat de bròc (donc, taillis épineux).
broquissa, broquisha : « brouquisse sf. – Hallier, fourré. Palay »
brocalha :« broucalhe sf. – Amas, quantité de buissons Palay »

Noms damb "bròc" :


 

hense

français : ?

 

hèit

français : fait

Du verbe "faire", qui a en gascon des formes multiples (har, her, héser...)


 

aver

français : avoir

variante : àuger (prononcer àwjé)


 

bèuc

français : épine, écharde

(au mensh medoquin)


 

quica

français : bite
Mot languedocien correspondant : quica

Prononcer entre "quique" et "quico".
Il doit y avoir bien d’autres mots pour désigner le sexe de l’homme...


 

pourcau

français : ?

 

jo tanben

français : moi aussi

Prononcer "you tabé".


 

 ?

français : putain

 

balon

français : ballon

Prononcer "balou(ng)".


 

libre

français : libre

au féminin : libra (prononcer entre "libre" et "libro"...)


 

enlhevar

français : enlever

Prononcer "énlyéwà".
tirar ("tirà") existe aussi.


 

cantèra

français : bordure de champ

Que preneri com referenci l’istoera deu Peire de la Branèra vinuda de la tradicion populari de Soston que los hilhs contan aus hilhs deus sons hilhs dinc’a har ua legenda :
"Aquo qu’èra après ua porquèra, lo Peira de la Branèra que pren lo fusilh e la gibecièra e que s’en va a la sorbèra ent’au guèit a Piquèra.
Que hasé ua fort gran luèra e l’aiga qu’èra tota plèra.
En seguint ua cantèra de cap a la Pojalèra qu’estrabuque a ua bohèra e que tomba per terra ..."
[SAUBION (Gérard)]

Istoèra de Pierre de la Branèra, bulletin n°12, 2000, p. 76-78.
Association Mémoire en Marensin
gmgnreau.perso.neuf.fr

cantèr, cantèra = rebord

voir aussi :

 

aimable ?

français : gentil

Prononcer "aÿmable".


 

gaujós

français : joyeux

Prononcer "gaouyous".


 

 ?

français : retrouvaille

 

hornèra

français : fournière

 

tira’t

français : enlève-toi

Attention, accent tonique sur "ti" ! Ne surtout pas prononcer "tiratt".


 

còisho

français : enfant, gamin, gosse

Prononcer "cochou" avec l’accent tonique sur "co".
Gascon landais.

variante : còishe (coche)

voir aussi :

 

macarèu

français :
Mot languedocien correspondant : macarèl

Prononcer "macaréou".
Juron correspondant apparemment à "maquereau".


 

nhac

français : morsure

ou mordant...
est passé en français régional dans l’expression avoir du gnac ou dans le verbe gnaquer.

dérivé :
nhacar (prononcer "gnacà) : mordre

Dab lou nhac
Dab lou nhac
Christophe

 

barralh

français : pré clôturé, clos

Ou la clôture elle-même ? Prononcer "barrailh".

Noms damb "barralh" :


 

sarri

français : isard


Auberge des Isards / Eths Sarris


 

casso, casse, cassi

français : chêne

cassi est plutôt girondin, une autre forme gasconne est casso (prononcer "cassou" en accentuant la première syllabe), et casse existe aussi.
En langue gauloise : cassanos

"cassi-casso-casse" est-il plutôt le chêne pédonculé , le chêne tauzin étant "tausin" ?*
Dérivés (pour dire "chênaie" :)
cassiar (masc.), cassia o cassièra (fem.), cassiet, cassieda, cassoeda, cassanha (le si courant "cassagne")

*Le basque a deux mots différents : haritz pour "chêne pédonculé", ametz pour "chêne tauzin". Au Pays basque, le premier était particulièrement révéré.

Semble très localisé en Béarn :
cassiòla : jeune chêne

voir aussi :

tausin / chêne tauzin

variante : taudintaudin = tauzin
chêne tauzin.
dérivés : tausiar (prononcer "tawzia"), taudinar, tausièda (prononcer entre "tawziède" et "tawzièdo")..., qui sont les forêts de chênes tauzins

Noms damb "casso, casse, cassi" :


 

mochordin

français : vieux garçon

Prononcer "moutchourdïn".
La graphie normalisée "mochordin" est peut-être meilleure que "motshordin".
mochordina : vieille fille

Le mot semble être bayonnais.
Le même mot écrit à la basque, "mutxurdin", figure pour "vieille fille" dans le lexique de la parenté de abarka.free.fr.


 

totjorn

français : toujours

Prononcer "touddyour".
tostemps et totjamei (en Pays de Buch) existent aussi.